Babiogórski Park Narodowy

Czynnikiem determinującym strefowość klimatyczno-roślinną w górach są zmieniające się wraz ze wzrostem wysokości warunki klimatyczne. Piętro kosodrzewiny (= subalpejskie) stanowi wprost idealny przykład potwierdzający tą tezę, a to za sprawą radykalnie innego charakteru roślinności w porównaniu do terenów położonych niżej.  Próżno szukać tutaj drzew ? pojawiają się jedynie w tzw. strefie walki, czyli w pobliżu granicy z reglem górnym, jednak wyżej nie mają już szans. Przetrwać mogą tylko te gatunki, które potrafią sobie w niezwykle trudnym dla roślin okresie zimy.

Gatunkiem dominującym w tej strefie jest kosodrzewina (Pinus mugo), zwana też sosną kosą lub kosówką. Tworzy ona zwarte, trudne do przebycia zarośla, które, choć na pierwszy rzut oka jednolite, tak naprawdę różnią się między sobą w zależności od zasobności gleby, na której występują. Na siedliskach żyznych wykształca się bogatszy florystycznie podzespół zarośli kosówki. Widoczne jest to zwłaszcza jesienią, kiedy intensywna ciemna zieleń kosodrzewiny przeplatana jest kolorowymi wtrętami krzewów liściastych, takich jak wierzba śląska (Salix silesiaca) o przebarwiających się na czerwono liściach, jarząb pospolity (Sorbus aucuparia) w odmianie nagiej, porzeczka skalna (Ribes petraeum) i wiciokrzew czarny (Lonicera nigra). Pod pędami kosodrzewiny warunki nie sprzyjają innym gatunkom roślin, tym niemniej występują tutaj rośliny zielne, m. in. wietlica alpejska (Athyrium distentifolium), narecznica szerokolistna (Dryopteris dilatata), trzcinnik owłosiony (Calamagrostis villosa), borówka czarna (Vaccinium myrtillus), śmiałek pogięty (Deshcampsia flexuosa) czy szczawik zajęczy (Oxalis acetosella).

W gęstych zaroślach kosodrzewiny często zdarzają się luki. Stanowią one doskonałe miejsce dla wielu gatunków roślin tworzących specyficzne zespoły. Często występuje tam jałowiec halny (Juniperus communis), wyraźnie rywalizujący z kosodrzewiną o światło i przestrzeń. Walka ta zwykle nie kończy się dobrze dla jałowca, o czym świadczą martwe pędy jałowców rozsiane wśród znacznie bardziej ekspansywnej i szybciej rosnącej kosówki.

Jałowiec nie jest jedynym gatunkiem, który upodobał sobie luki w zaroślach kosodrzewiny. Występują tam także płaty barwnych ziołorośli z omiegiem górskim (Doronicum austriacum), modrzykiem (Cicerbita alpina) i miłosną górską (Adenostyles alliariae), lub też niskie borówczyska z borówką czarną (Vaccinium myrtillus) i brusznicą (Vaccinium vitis-idaea).

Obecnie cały obszar piętra subalpejskiego objęty jest ochroną ścisłą, chociaż jeszcze w pierwszej połowie XX wieku na południowych stokach wycinano i wypalano kosówkę na potrzeby górskich pastwisk dla owiec i wołów.